Mevsimsel Depresyon

Sonbahar ve kış aylarında her iki kişiden biri mevsimsel depresyon yaşamaktadır ve bu durum kadınlarda erkeklerden iki kat daha fazla görülmektedir.

Mevsimsel depresyonun, beynin sonbahar ve kış aylarında gün ışığının azalmasına verdiği tepki ile tetiklendiği düşünülmektedir. Beyinde bulunan iki özel kimyasal madde olan serotonin ve melatonin düzeyindeki değişikliklerin mevsimsel depresyonla bağlantılı olduğuna inanılmaktadır. Melatonin uykuyla bağlantılı bir hormondur. Karanlıkta veya gündüzler kısaldığında vücut büyük miktarlarda melatonin üretir ve bu yüksek düzeydeki melatonin insanda uyku hali, rehavet ve uyuşukluğa neden olur.

Beyindeki kimyasal bir madde olan serotonin ise insanın ruh halini etkiler. Güneş ışığına maruz kalındığında serotonin üretimi artar. Sonbahar ve kış aylarında günler kısalmaya başladığından, vücuttaki serotonin miktarında düşüş olur. Dolayısıyla yaşanan çökkünlük durumu, serotonin seviyesindeki düşüşle de açıklanabilir.

Mevsimsel depresyonun belirtileri nelerdir:

• Aşırı yorgunluk, uyku süresinde artış

• İştah ve kilo artışı

• Çökkün duygu durumu, mutsuzluk, endişe

• Enerji eksikliği

• Güvensizlik, değersizlik ve suçluluk duyguları

• Sosyal hayattan kendini geri çekme

• Önceleri zevk alınan şeylerden artık zevk alamama

• Konsantrasyon zorluğu

• Cinsel isteksizlik

Mevsimsel depresyon açısından bakıldığında, yukarıdaki belirtilerden en çok iştah artışı, uyku ihtiyacı, enerji ve keyif düzeyinde azalma görülür. Ayrıca bu belirtilerden en az beşi hissediliyorsa, mevsimsel depresyon yaşanıp yaşanmadığı değerlendirilmelidir.

Mevsimsel depresyonu diğer depresyon biçimlerinden ayıran farklılıklar:

• En az iki yıl arka arkaya, yılın aynı zamanında depresyon bulgularına sahip olunması

• Depresyon dönemlerinin ardından depresyon olmayan dönemlerin gelmesi

• Ruh halindeki ve davranışlardaki değişikliği açıklayacak başka bir neden olmaması

Alınacak önlemler:

• Hava güneşli olmasa da sabah veya öğlen saatlerinde 25-30 dakika dışarıda yürüyüş yaparak güneş ışığından faydalanmak

• Düzenli olarak spor yapmak

• Sabah yataktan erken kalkmak ve gün ışığından faydalanmak

• Sağlıklı beslenmek (karbonhidrat ve şeker alımının kontrol altında tutulması)

• Besin takviyesi olarak multi vitamin kullanmak (özellikle B vitamini eksikliğinin olup olmadığının kontrol altında tutulması)

• Çalışma ortamlarında gerekli ışık ihtiyacının karşılanması ve ortamın ısı ayarının kontrol altında tutulması

• Akşam saatlerinde floresan ışık yerine güneş ışığı renginde olan ampullerin kullanılması.