Türk astronomlar iki yeni gezegen keşfetti

Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Kısmı araştırmacıları Dünya’dan 1336 ışık yılı uzaklıkta bulunan Kepler-451 çift yıldız sisteminde iki gezegen keşfetti. Bu keşif, Türkiye’den ikinci gezegen keşfi olarak tarihe geçti. Birinci keşif de Ankara Üniversitesi’nde yapılmıştı.

Kepler-451c ve Kepler-451d isimleri verildi

Kepler-451 çift yıldız sisteminde keşfedilen gezegenlerden bir tanesi Jüpiter’den en az 1,61 kat, oburu 1,76 kat daha büyük kütleye sahip. Memleketler arası isimlendirme kurallarına nazaran Kepler-451c ismi verilen gezegen bir yılı 43 günde, Kepler-451d ise bir yılı 1800 günde tamamlıyor.

Daha evvel çift yıldızlar etrafındaki gezegen sayısının 20 olduğu düşünülüyordu. Türk astronomların 2 yeni gezegen keşfi sayesinde çift yıldızlar etrafında 22 gezegen olduğu belirlendi. Kepler-451 çift yıldız sistemi, Kepler-47 çift yıldız sisteminin akabinde ‘ikiden fazla gezegen keşfedilen’ ikinci çift yıldız sistemi oldu.

Bu keşif ile birlikte Keşif hakkındaki bilimsel makale, Oxford Üniversitesi Yayınları tarafından basılan ve alanın en itibarlı mecmualarından biri olan “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society” mecmuasında yayınlandı. Ayrıyeten astronomi dünyasının ortak ötegezegen kataloğu olan Exoplanet.eu’da yerini aldı.

Bilim dünyasında heyecan yaratan bir keşif

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Kısım Başkanı ve Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Osman Selam, Çift yıldız sisteminin bileşenlerinden birinin bir manada hayatının sonuna gelmiş bir yıldız olduğunu ve yalnızca sıcak çekirdeğinin bulunduğunu belirterek, “Bu çeşit yıldız sistemlerinin etrafında gezegen bulmuş olmak, bu işlerin teorisi ve evrim çalışmaları açısından da değişik bir fırsat sunuyor. Zira genel olarak bu tıp cisimlerin etrafında aslında pek de gezegen beklenmiyor. Bu manada da enteresan ve bilim dünyasında heyecan yaratan bir keşif olarak gerçekleşti.” dedi.

Keşif için Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi’nde bulunan 80 santimetre çaplı Prof. Dr. Berahitdin Albayrak teleskobu ve İstanbul Üniversitesi Gözlemevi’nin Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ulupınar Gözlemevi Yerleşkesi’nde bulunan 60 santimetre çaplı teleskobu ile çift yıldızın ışık ölçüm müşahedeleri yapıldı. Kepler ve TESS uzay teleskoplarından elde edilen müşahedelerden de çift yıldızın tutulma vakitleri tahlil edildi. Çalışma TÜBİTAK tarafından 1001 Ar-Ge Projesi kapsamında destekleniyor.

Gezegenleri kimler keşfetti?

Kepler-451c ve Kepler-451d gezegenleri; Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Kısım Başkanı ve Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Osman Selam, doktora öğrencisi araştırma vazifelisi Ekrem Murat Esmer, Doç. Dr. Özgür Baştürk ve İstanbul Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Kısmından Tabip Öğretim Üyesi Sinan Aliş’in çalışmalarıyla keşfedildi.

Gezegenler hakkındaki ayrıntılı bilgilere aşağıdaki temaslardan ulaşabilirsiniz:

https://doi.org/10.1093/mnras/stac357

https://arxiv.org/abs/2202.02118

http://exoplanet.eu/catalog/kepler-451_c

http://exoplanet.eu/catalog/kepler-451_d