Günümüzdeki işlemcilerin atası 44 yaşında: Intel 8088’in başarı hikayesi

Günümüzde bir PC kullanıyorsanız, köklerini Intel 8088 işlemciye kadar sürebileceğiniz bir işlemci kullanıyor olma ihtimaliniz hayli yüksek. Intel 8088, 44 yıl önce, Haziran 1979’da piyasaya sürüldü. Lakin, bu çipin PC sanayisi üzerindeki gerçek tesiri için bir süre daha beklememiz gerekecekti.

Şirketin kendi web sitesinde belirtilene göre Intel 8088’in teknik özellikleri şu formdaydı:

• Çalışma suratı – 8 MHz, 4,77 MHz
• Üretim süreci – 3 mikron
• Transistör sayısı – 29.000
• Adreslenebilir Bellek – 64 kb
• Veri Yolu Suratı – 8 MHz, 4,77 MHz

Intel 8088, aslında bir yıl önce Haziran 1978’de piyasaya sürülen Intel 8086’nın biraz farklı bir versiyonuydu. Her iki çip de 16 bitlik kayıt defterlerine sahipti. İki CPU arasındaki en çok önemli fark, 8086 çipi 16 bit data yoluna sahipken 8088’in sadece 8 bit data yoluna sahip olmasıydı. Bu küçük fark, 8088’in ilerleyen vakitlerde çok daha yaygın bir şekilde kullanılmasının ana nedeni olacaktı.

1970’lerin sonunda ve 1980’lerin başında, ferdî bilgisayar sanayisi şimdi daha yeni oluşuyordu. Apple, Commodore, Tandy ve hatta video oyun konsolu üreticisi Atari şirketler kendi bilgisayar modellerini satışa sunuyordu. Daha önce büyük şirketlere yönelik devasa merkezi işlem üniteleriyle tanınan IBM, bu yeni pazara girmeye ve kendi ferdî bilgisayarını piyasaya sürmeye karar verdi.

IBM ve Intel ortaklığı

IBM, ilk bilgisayarını tamamen kendi başına tasarlamak yerine, kendisine yardımcı olması için üçüncü taraflarla bağlantıya geçti. IBM’in bu kararı almasının sebebi, her şeyi kendi bünyesinde yapmasına göre çok daha süratli bir şekilde bir ferdî bilgisayarı piyasaya sunabilecek olmasıydı.

IBM’in sitesinde belirtildiği üzere “İşletim sistemi (QDOS, PC-DOS olarak yeniden isimlendirildi ve daha sonra Microsoft tarafından MS-DOS olarak satıldı) için Microsoft’a ve 8088 işlemcisi için Intel’e gittiler. IBM Japonya’dan mevcut bir monitör ve Epson’dan bir nokta vuruşlu yazıcı seçti. Sırf klavye ve sistem ünitesi IBM’in kendi yeni tasarımlarıydı.”

IBM, neden Intel 8088 işlemciyi seçti?

IBM’in ilk şahsî bilgisayarında neden Intel 8088 işlemcisini seçtiğine dair birtakım tartışmalar olsa da, öne çıkan iki dikkat alımlı iddia bulunuyor. Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates, 1997’de PC Magazine ile yaptığı bir röportajda kendisinin ve diğer kurucu ortak Paul Allen’ın IBM’i 16 bitlik bir işlemci kullanması için adeta zorladığını söyledi.

Ancak ilk IBM PC’nin bir araya getirilmesine yardımcı olan David Bradley, 1990’da Byte için yazdığı bir makalede farklı bir öykü anlatıyor. Bradley’nin söylediğine göre Intel 8088’in seçilmesinin dört ana sebebi bulunuyordu:

• 64K baytlık adres sonunun aşılması gerekiyordu. Bu gereklilik, 16 bitlik bir mikroişlemci kullanılması gerektiği manasına geliyordu.
• İşlemci ve çevre birimlerininkullanılabilir olması gerekiyordu. Yeni bir LSI çipi geliştirme için zaman yoktu ve üretim hazırlık müddetleri, arz ölçüsünün çabucak sağlanması gerektiği manasına geliyordu.
• Uzun bir öğrenme süreci geçirecek durumda değillerdi, tanıdıkları bir teknolojiyi kullanmak zorundaydılar. Ve güçlü bir destek çipi setine ihtiyaç vardı – DMA denetleyicisi, kesme denetleyicisi, zamanlayıcılar ve paralel ilişki noktaları olan bir sistem istiyorlardı.
• İşlemci için hem bir işletim sistemi hem de uygulama yazılımı bulunmalıydı.

Bradley, IBM’in son olarak 8086 yerine 8088’de karar kılmasının, PC’nin daha ucuza üretilmesine yardımcı olmak benzeri tanıdık bir nedenden kaynaklandığını söyledi. “8 bitlik data yolu nedeniyle 8088’i seçtik. Daha küçük data yolu, kolay sistem için RAM, ROM ve mantık alanlarında tasarruf sağladı.”

İlk IBM şahsî bilgisayarı, 12 Ağustos 1981 tarihinde 1.565 dolar fiyatla piyasaya sürüldü. Kısa sürede büyük bir muvaffakiyete ulaştı ve sırf daha fazla IBM PC modelinin değil, benzer vakitte IBM eserinin klonları olan, diğer şirketler tarafından üretilen PC’lerin de ortaya çıkmasına sebep oldu. Bunların tamamı, Intel’in x86 çip serisinin farklı sürümlerini kullandı.

Şirketin günümüzde sattığı 13. Jenerasyon Intel Core işlemcilerin kökleri yepyeni 8088 modeline kadar uzanıyor. Şirket şimdi bir sonraki çip mimarisi olan Meteor Lake’i sunmaya hazırlanıyor ve ayrıyeten yalnızca 64 bitlik bir CPU’nun çok erken gelişim kademelerini başlatmış durumda.