Çocuklarda Öksürük Geçmiyorsa Ne Yapılmalı?

Öksürük Ne Kadar Sürerse Uzun Sayılır?

Öksürük süre olarak üç dönemde değerlendirilir:

Akut öksürük: 0–2 hafta

Subakut öksürük: 2–4 hafta

Kronik (uzamış) öksürük: 4 haftadan uzun süren öksürük

Çocuklarda öksürüğün 4 haftadan uzun sürmesi, “geçmeyen” ya da “uzayan öksürük” olarak kabul edilir ve altta yatan nedenlerin araştırılması gerekir.

Ancak burada önemli bir nokta var:
 Bazı viral enfeksiyonlar sonrası post-enfeksiyöz (enfeksiyon sonrası) öksürük yaklaşık 6–8 hafta sürebilir. Çocuk genel olarak iyiyse, nefes darlığı yoksa ve öksürük giderek azalıyor ise bu tablo normal kabul edilir.

Geçmeyen Öksürüğün Yaygın Nedenleri

Çocuklarda uzun süren öksürüğün birçok nedeni olabilir. En sık görülen nedenler şunlardır:

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları (Soğuk Algınlığı Sonrası Öksürük)

Viral enfeksiyonlardan sonra solunum yollarının duyarlılığı artar. Bu durum haftalarca sürebilen kuru öksürüğe yol açabilir.

Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları

Bronşit

Zatürre

Viral bronşiolit

Bu enfeksiyonlarda öksürük daha uzun sürebilir ve bazen göğüs ağrısı, nefes darlığı, hırıltı eşlik edebilir.

Geniz Akıntısı (Post-nazal Drip)

En sık sebeplerden biridir.
Alerji, enfeksiyon veya sinüzit sonrası burun arkası akıntı gece artarak öksürüğü tetikler.

Alerjik Öksürük

Sıklıkla kuru, tekrarlayıcı ve özellikle gece ve sabahları artan öksürük yapar.

Astım ve Hiperreaktivite

Özellikle aktivitelerle, gülmekle, koşmakla ya da soğuk havayla artan öksürük astımı düşündürebilir.

Reflü (Mide Asidinin Yukarı Kaçması)

Gece uyanmaları, boğazda yanma, ağızda acı tat ile birlikte olabilir.

Yabancı Cisim Kaçması

Özellikle küçük çocuklarda aniden başlayan, geçmeyen, tek taraflı hışıltı ile seyreden öksürük olabilir.

Kronik Sinüzit

Sürekli geniz akıntısı ve sabah yoğun öksürük ile birliktedir.

Çevresel Faktörler

Sigara dumanı

Toz

Ev içi nem/mantar

Kimyasal kokular

Bu faktörler uzun süreli tahrişe yol açabilir.

Kuru ve Balgamlı Öksürük Arasındaki Farklar

Öksürüğün tipi neden hakkında önemli ipuçları verir:

Kuru Öksürük

Viral enfeksiyon sonrası

Alerji veya astım

Reflü

Havayolu tahrişi

Gece artan “hırıltısız” öksürük

Balgamlı Öksürük

Bronşit

Akciğer enfeksiyonları

Sinüzit

Astımdaki alevlenme dönemleri

 Çocuk küçükse balgamı yutabilir; bu nedenle öksürük “kuru” gibi görünse de altta balgam olabilir.

Evde Öksürük Destekleyici Yöntemler

Öksürüğü tamamen kesmek çoğu zaman doğru değildir; amaç öksürüğü azaltmak, havayollarını rahatlatmak ve çocuğun konforunu artırmaktır.

Evde uygulanabilecek bilimsel, güvenli yöntemler:

Burun temizliği ve gerekirse serum fizyolojik kullanımı

Odanın uygun nem oranında tutulması

Ilık duş veya buhar uygulaması

Bal (1 yaş sonrası!)

Göğsü rahatlatan hafif masajlar

Yastığı hafif yükseltme

Oda Nemlendirme ve Buhar Uygulaması

Kuru hava, öksürüğü en çok artıran çevresel faktörlerden biridir.

Nemlendirme nasıl olmalı?

Oda nemi %40–50 civarında tutulmalıdır.

Nem cihazı kullanılıyorsa her gün temizlenmeli, içindeki su sık değiştirilmelidir.

Küf oluşumuna neden olacak aşırı nemden kaçınılmalıdır.

Buhar uygulaması

Ilık duşun banyoda oluşturduğu buhar kısa süreli rahatlama sağlayabilir.

Buharlı su ısıtıcılar önerilmez, yanık riskine yol açabilir.

Sıvı Tüketiminin Öksürüğe Etkisi

Öksürük sırasında sıvı tüketimi çok önemlidir.
Sıvılar balgamın yumuşamasını sağlar, boğazı nemlendirir ve öksürüğün şiddetini azaltır.

Neler verilebilir?

Su

Ev yapımı çorba

Bal + ılık su karışımı (1 yaş üstü)

Meyve suyu (doğal ve sulandırılmış)

Şekerli içecekler, gazlı içecekler, çay ve kafeinli ürünler önerilmez.

Alerji Kaynaklı Öksürüğü Tanıma

Alerjik öksürük genellikle şu özelliklere sahiptir:

Kuru ve inatçı

Gece ve sabah belirgin

Burun kaşıntısı, gözlerde sulanma ile birlikte olabilir

Mevsimsel tekrarlar gösterebilir

Oyun ve aktiviteyi daha az etkiler

Soluk alma hırıltısızdır

Evde dikkat edilmesi gereken tetikleyiciler şunlar olabilir:

Ev tozu akarları

Hayvan tüyü

Polenler

Ev içi küf

Halı, peluş oyuncaklar

Parfüm, oda parfümleri

Gece Artan Öksürükte Yapılması Gerekenler

Pek çok çocuk öksürüğü gece daha yoğun yaşar. Bunun birkaç nedeni vardır:

Geniz akıntısının artması

Reflünün yatarken şiddetlenmesi

Odanın kuru olması

Kirli hava veya alerjen maruziyeti

Gece öksürüğünü azaltmak için:

Yatmadan önce burun temizliği yapmak

Odayı havalandırmak

Nem oranını ayarlamak

Yastığı hafif yükseltmek

1 yaş üstü için yatmadan 30 dk önce 1 çay kaşığı bal vermek

Ilık bir duş aldırmak

 Gece öksürüğünün çok şiddetli olması, nefes darlığı ile beraber olması veya öksürük krizlerinin sık tekrarlaması astımı düşündürebilir.

Uzayan Öksürükte Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa mutlaka bir çocuk doktoru tarafından değerlendirilmelidir:

 Öksürük 4 haftadan uzun sürüyorsa
 Öksürüğe ateş eşlik ediyorsa
 Çocukta belirgin nefes darlığı, hışıltı, göğüs çekilmesi varsa
 Öksürük gece uykusunu bozuyorsa
 Çocuk kusacak kadar şiddetli öksürüyorsa
 Beslenme ve aktivite azalması varsa
 Çocuk çok yorgun, bitkin veya keyifsiz görünüyorsa
 Kanlı balgam, kötü kokulu balgam varsa
 Yabancı cisim şüphesi varsa

Tekrarlayan Öksürükte İzlenecek Yol

Bazı çocuklarda özellikle kreşe başlayanlarda öksürük sık tekrarlayabilir. Bu her zaman bağışıklık problemi olduğu anlamına gelmez.

Tekrarlayan öksürükte hekiminizle birlikte izlenecek adımlar şunlar olabilir:

Öksürük günlüğü tutmak

Ne zaman başladı?

Gece mi gündüz mü artıyor?

Egzersizle tetikleniyor mu?

Ateş eşlik ediyor mu?

Tetikleyicileri belirlemek

Alerjenler

Sigara dumanı

Soğuk hava

Tozlu ortam

Reflüye neden olabilecek yiyecekler

Bağışıklığı destekleyici yaşam düzeni

Yeterli uyku

Dengeli beslenme

D vitamini gereksiniminin karşılanması

Ellerin sık yıkanması

Düzenli açık hava aktivitesi

Gerekirse tetkikler

Hekiminiz gerekli görürse bazı testler isteyebilir:

Akciğer grafisi

Solunum fonksiyon testi (büyük çocuklarda)

Alerji testleri

Kan tahlilleri

Öksürük çoğu zaman çocuğun solunum yollarını temizleyen doğal bir reflekstir. Ancak uzun süren, gece artan veya çocuğun hayat kalitesini bozan öksürük mutlaka ciddiye alınmalıdır.

Doğru bilgi, sakin takip ve uygun evde bakım yöntemleri ile çocukların büyük kısmında öksürük yönetilebilir. Şüphe duyduğunuz her durumda bir çocuk doktorundan destek almayı ihmal etmeyin.

(Bu içerik Değişik Platformlar taranarak alıntılanmıştır)