Güvenebilmek Kolay Mı?

İnsanlara yaklaşırken önce onları tanımaya çalışırım. Onlar hakkında bir şeyler öğrendikten sonra kendimi açmaya başlarım. Eninde sonunda ilişkim ilerlese dahi benimle ilgili bildikleri azdır. Eğer öğrenirlerse günün birinde bu bilgileri aleyhime kullanacaklarından korkar, benden faydalanabileceklerini düşünürüm. Nitekim bu kaygılarımın sık sık gerçekleştiğini görüyorum. Proje ödevi için bir araya geldiğim arkadaşlarla bir ay önce grup kurduk. Her ne kadar onlara güvenmiyor da olsam bu ödevi onlarla tamamlamak zorundayım. Beni kullanacaklarını ve hemen her adımı bana attıracaklarını fark ettim. Elimden geleni yapıyorum ancak ödev bitiminde tabii ki onlarla aynı puanı almayı istemiyorum. Hemen önlem aldım ve onlarla aynı şekilde değerlendirilmemek için proje sorumlusu kişi ile irtibata geçip benim bu ödeve olan katkımı ve diğerlerinin nasıl da bundan nemalanmaya çalıştıklarını anlattım. Şikâyetim sonrası ayrı ayrı değerlendirileceğimizi öğrenince rahatladığımı söyleyebilirim. Aslında önce pişmanlık duydum ancak
çabucak geçti. İlk kez ne zaman insanlara güvenmeyi bıraktığımı hatırlamaya çalışıyorum. Aklıma babamla yaşadığım pek çok anı geliyor. Bir keresinde okul dönüşü yine babamın hakaretlerine maruz kalıyorum. Sebebini bile hatırlamıyorum. Bir ay öncesinde planladığımız hayvanat bahçesi gezisini ceza olarak iptal ettiğini söylüyor. Buradan sonrası hep aynı… Zihnim dur diyor. Güvenme!
Özellikle yakınlarınız, eşiniz, partneriniz tarafından bir şekilde kullanılacağınız, zarar göreceğiniz ve incinebileceğiniz düşüncelerine sahipseniz, çoğu zaman ilişkilerinizde kendinizi, bu düşüncelerin etkisi ile bir art niyet olup olmadığını sorgularken buluyorsanız, bu yaşantının sebeplerinden biri “kuşkuculuk ve kötüye kullanılma”şeması… Bu şema size insanların sizi kandıracaklarını, bu nedenle umutsuzluk ve hayal kırıklığının kapıda olduğunu ve insanlara güvenmemeniz gerektiğini söyler.

Yaşama iyi uyum sağlayan yetişkinler olabilmemiz için çocukluğumuzda ihtiyacımız olan belli noktaların karşılanması halinde olumlu etkilerin ortaya çıktığını görüyoruz. Yani mükemmel olması gerekmiyor. Bir çocuğun gelişimi için neye ihtiyacı vardır sorusunun cevabında, aslında her insanın karşılanmasına muhtaç olduğu bir takım evrensel ihtiyaçlar yatıyor. Bir çocuğun öncelikle güvende hissetmeye, özerkliğe, özsaygıya, kendini ifade etmeye, gerçekçi sınırlara ve başkaları ile bağlılık hissetmeye ihtiyacı vardır. Bunlar karşılanırsa çocuğun psikolojisi sağlıklı ilerler. Eğer eksik kalırsa; karşılanmamış bu ihtiyaçların zedeleyici etkisi ile oluşan erken dönem uyumsuz şemalar yaşam boyu gelişirler. Kendimizle ilgili değiştirilmesi zor çekirdek inançlarımızdır. Çocuklukta başlayan ve yaşam boyu tekrar eden özyıkıcı kalıplardır. İşte bunlardan biri de “kuşkuculuk ve kötüye kullanılma” şeması… Şema etkisi nedeni ile çevreniz güvensiz ve tehditkâr bir ortam halini almıştır. Çoğu zaman bu inanışınız için kanıtlarınız olmamasına rağmen inanışınız size gerçekmiş gibi gelir ve bu nedenle öfke patlamaları yaşayabilirsiniz. Etrafınıza karşı saldırgan tutum sergileyebilir, insanların güçsüz yanlarınızı görmesini ve sizi kullanmasını engellemek istersiniz. Onlar size zarar vermeden önce siz onlara zarar vermeye çalışırsınız. Eşiniz size gerçekten iyi davranıyor, ne hissettiğinizi önemsiyor olsa bile ilişkinizi kötüye kullanılan bir ilişkiye çevirmeye çalışıp çocukluğunuzda kötüye kullanıldığınız zamanları yeniden yaşantılamaya çalışırsınız. “Kuşkuculuk ve kötüye kullanılma” şemasının temelleri neye dayanıyor olabilir?

Çocukluğunuzda ailenizden biri tarafından fiziksel, sözel ya da cinsel tacize maruz kalmış olabilirsiniz. Ebeveynlerinizden biri size verdiği sözleri tutmamış, sizi kandırmış ve güvenilmez olduğunu size göstermiş olabilir. Sizi küçümsediği ve sık sık aşağıladığı ile ilgili anılarınız olabilir. Şemanızla mücadele ederken yakınınızda olan ve size gerçekten değer veren insanlarla olan ilişkinizi kötüye kullanmamayı ve onlara güvenmeyi deneyin. Kötüye kullanıldığınızı düşündüğünüz ilişkilerinizden uzak durun. Şema kimyası nedeni ile bu tür ilişkilere çekilebilirsiniz. Çocukluğunuzda yaşadığınız anı ne olursa olsun, kendinizi suçlamayı bırakın. Şema etkisinin güçlü olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Artık bir yetişkin olduğunuzu, baş etme yollarınızın güçlü olduğunu hatırlamak size yardımcı olacaktır…