Ders Çalışma Alışkanlığı Kazanamamain psikolojik arka planı

Ders çalışma alışkanlığı kazanamayan ve sürekli bahane üreten çocuklar, çoğu zaman “isteksiz” değil; beceri, duygu ve çevre düzeyinde zorlanan çocuklardır. Bu durum pedagojik ve psikolojik olarak birkaç temel başlıkta açıklanır.
En sık nedenler
1. Yürütücü işlev zayıflığı
Planlama, başlama, sürdürme güçlüğü
“Birazdan başlarım”, “şimdi yorgunum” gibi bahaneler
→ Özellikle DEHB olan çocuklarda sık görülür.
2. Başarısızlık kaygısı
“Yapamazsam?” düşüncesi
Kaçınma davranışı → bahane üretme
→ Bu, özgüven düşüklüğünün maskesidir.
3. Hedefin soyut olması
“Ders çalış” çok belirsiz bir talimat
Çocuk neyi, ne kadar, nasıl yapacağını bilmiyor
4. Aşırı kontrol veya eleştirel ebeveyn tutumu
Çalışma = baskı = tehdit algısı
Pasif direnç ve erteleme gelişir
5. Anlam kuramama
“Bunun bana ne faydası var?”
İçsel motivasyon yoksa bahane artar
6. Duygusal yük
Aile içi gerilim, kardeş kıskançlığı, okulda zorbalık
Zihin meşgul → ders ikinci plana düşer
Bahaneler ne anlatır?
Bahane, çoğu zaman “yapamıyorum”un dolaylı ifadesidir, “istemiyorum”un değil.
“Yorgunum” → zihinsel tükenmişlik
“Sonra yapacağım” → başlama kaygısı
“Zaten anlamıyorum” → öğrenilmiş çaresizlik
Etkili yaklaşım (kanıta dayalı)
1. Davranışı küçült
❌ “2 saat ders çalış”
✅ “10 dakika sadece matematik 1 soru”
Beyin başlama eşiğini geçince devam kolaylaşır.
2. Net ve somut hedef koy
Ne? (Hangi ders)
Ne kadar? (Kaç soru / sayfa)
Ne zaman? (Saat kaçta)
3. Bahane ile tartışma, yapıya dön
❌ “Bahane üretme!”
✅ “Tamam, o zaman 5 dakika deneyelim.”
4. Sonuç değil çabayı pekiştir
“Aferin, başladın.”
Not değil süreklilik övülür.
5. Çalışma–ödül döngüsü
Önce kısa çalışma → sonra küçük, net ödül
Ödül önceden verilmez
6. Rol model ol
Ebeveyn kitap/iş ile meşgulken çocuk daha kolay çalışır
Ne zaman değerlendirme gerekir?
6 aydan uzun süredir ciddi kaçınma varsa
Dikkat, unutkanlık, yerinde duramama eşlik ediyorsa
Ağlama, öfke patlaması, mide ağrısı gibi somatik belirtiler varsa
→ Psikolojik danışmanlık / DEHB değerlendirmesi önerilir.

(Bu içerik Değişik Platformlar taranarak alıntılanmıştır)