Dünyayı bekleyen büyük tehlike: Grönland buzulları hızla eriyor

Cambridge Üniversitesi‘nden bir ekip, Grönland buz katmanının zirvesindeki erimiş su göllerini inceliyor. Son sonuçlar, suyun buzun içine çatlaklar yoluyla nüfuz ettiğini ve aşağıdan üste erimeye neden olduğunu gösteriyor.

Grönland önemli tehlike altında

Araştırmacılar, buzulların yüzeyinden tabana akan büyük ölçüdeki eriyik suyunun neden olduğu buz katmanının tabanında “benzeri görülmemiş” bir erime suratı tanımladılar. Eriyik su aktığında, enerji, büyük barajların elektrik üretmesine benzer şekilde ısıya dönüşüyor. Bu tesir, bilhassa Antarktika dahil, Dünya’nın kutuplarına yakın bölgelerde fark edildi. Grönland buz katmanındaki buzun erimesi, daha sonra erimeye katkıda bulunan “erimiş su göllerinin” oluşumuna yol açıyor. Benzer bir döngü, dağın doruğundaki buzullarda da meydana gelmekte.

Eriyik suyunun “yağlayıcı” tesiri, buzulların hareketi ve okyanusa dökülen buz ölçüsü üzerinde güçlü bir tesire sahip, lakin 1 km’den daha büyük derinliklerde yapılan ölçümler, buzulların, bilhassa Grönland’da önemli risk altında olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, buz katmanının tabanındaki erime oranını ölçmek için, British Antarctic Survey tarafından geliştirilen ve daha önce Antarktika’daki yüzen buz katmanlarında kullanılan bir teknik olan radyo yankı sondajını kullandılar.

Grönland buzulları dünyanın en büyük barajına dönüştü

Dr. Thun Yang Young, “Bu yolun Grönland’daki süratli hareket eden bir buzulda da işe yarayacağından emin değildik” dedi. Ona göre, Antarktika’ya kıyasla, Grönland’daki buz çok süratli bir şekilde deforme oluyor ve yaz aylarında burada çok fazla erimiş su var, bu da işi zorlaştırıyor.

“Buz katmanlarının ve buzulların bazal erimesini inceleyerek, sürtünme, jeotermal enerji, su donduğunda açığa çıkan saklı ısı ve üst kattaki ısı kayıpları gibi ısı kaynaklarına bakıyoruz. Fakat daha önce, akan eriyik suyunun ürettiği ısıya dikkat etmemiştik. Yüzeyde oluşan suda çok fazla yerçekimi gücü depolanır ve düştüğünde gücün bir yere gitmesi gerekir.” diyor Cambridge Kutup Araştırmaları Enstitüsü’nden Profesör Paul Kristoffersen verdiği demeçte.

Uzmanlar, buzulun aşağıdan üste erimesinin Grönland buz katmanının dinamik davranışını anlamayı ve gelecekteki değişiklikleri tahmin etmeyi zorlaştırdığını söylüyorlar. Çünkü yaz mevsiminde buzulun üzerindeki erime alanı 1 milyon km³‘e yükselmekte, bunun sonucunda da Grönland buz katmanı dünyanın en büyük 10 hidroelektrik santralinin toplamından daha fazla hidroelektrik üretmekte. Ayrıyeten bu çalışma, global deniz düzeyi yükselişinin varsayımlarına şimdi dahil edilmemiş olan buz katmanının kütle kaybı düzeneğinin ilk somut ispatlarını sunuyor.

Deniz düzeyinin yükselmesinin en büyük nedeni

Grönland buz katmanının erimesi şu anda deniz düzeyinin yükselmesine en büyük katkıyı sağlıyor. Bu nedenle, bilim insanlarının buz katmanının daha fazla iklim değişikliğine nasıl tepki vereceğini anlaması son derece önemli. Buzulların etkin olarak yok edilmesinin tüm dünya için sonuçları olacak.

Daha önce uzmanlar Grönland’daki toplam buz kaybını hesaplamış ve 2002’den beri buz katmanının 4.700 gigaton kaybettiği ortaya çıkmıştı.