KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ

Amerikan Kanser Birliği tarafından, kendine kendine meme muayenesine başlama yaşı 20 olarak tavsiye edilmektedir. Doktor tarafından yapılan periyodik meme kontrollerinin yerini tutmamakla birlikte, kendi kendine meme muayenesinin meme hastalıklarının tanısında çok önemli bir yeri vardır. Yapılan istatistiklere göre memede saptanan kitlelerin %80’i, hastaların kendileri tarafından bulunmaktadır. Kendine kendine meme muayenesi, kolay, herkes tarafından uygulanabilecek, doğru yapıldığında etkili ve maliyeti olmayan bir tetkik yöntemidir.

Kendine kendine meme muayenesi nasıl yapılır?

Kendine kendine meme muayenesi, herhangi bir zamanda yapılmamalıdır. Adet görmekte olan kadınlarda, adetin başlamasından sonraki 5.-6. günler en uygun günlerdir. Çünkü bu dönemde meme dokusunu etkileyen ve hassaslaşmasına neden olan hormonlar en düşük düzeye inerler ve memenin yanlış değerlendirilmesine neden olabilecek ödem ve şişliği azalır. Menopozdan sonraki yıllarda ve hamilelerde ise aylık hormonal etki ortadan kalktığı için kadınlar ayda bir kez olmak üzere kendi belirleyecekleri herhangi bir günde muayenelerini yapabilirler.

Kendine kendine meme muayenesi gözle ve elle olmak üzere iki aşamada yapılmalıdır:

Gözle yapılan kendine kendine meme muayenesi:

Belden yukarısı çıplak ve kollar yanda olacak şekilde bir aynanın önünde ayakta durulur ve daha sonra kollar kaldırılarak eller başın arkasına konur. Her iki pozisyonda da dikkatlice her iki memede aşağıdaki durumların olup olmadığı gözlenir:

• Memelerin birinde anormal büyüme olması,
• Bir memenin diğerinden anormal şekilde sarkık olması
• Meme üzerinde kızarıklık, renk değişikliği, yara olması
• Meme cildinde buruşukluk, gözenekler olması (portakal kabuğunda olduğu gibi)
• Meme ucunda çukurlaşma, renk değişikliği olması
• İki meme ucunun farklı yönlere dönük olması
• Meme üzerinde ya da koltukaltında şişlikler olması
• Kolun dirsekten yukarı kısmında anormal şişlik olması

Daha sonra eller bele konur ve iki meme birbirine yaklaştırılmak isteniyormuş gibi göğüs kasları sıkıştırılır. Kasları sıkıştırıldığında memelerde içe çökme ve meme uçlarında farklı yönlere dönme olup olmadığını kontrol edilir. Öne doğru iyice eğik pozisyonda her iki memenin aynı şekilde aşağıya sarkıp sarkmadığına bakılır.

Elle yapılan kendine kendine meme muayenesi:

Elle muayene için öncelikle muayene edilecek bölgenin iyi bilinmesi gerekir. Muayene edilecek bölge yatay olarak göğüs kemiğinin ortasından koltukaltının orta hattına kadardır. Dikey olarak ise köprücük kemiği ile kaburgaların alt kenarının biraz üzerindeki sınırın arasında kalan bölgedir.

Elle muayenede meme dokusu kesinlikle baş ve işaret parmakları arasına alınıp sıkıştırılarak muayene edilmemelidir. Bu tür muayene yanıltıcıdır. Muayenede, elin işaret, orta ve yüzük parmaklarının en hassas bölgesi olan iç kısımları kullanılır. Memenin elle muayenesine ayakta durur pozisyonda başlanır. Sol memenin muayenesi için sol kol başın üzerine kaldırılır. Sağ elin orta üç parmağının iç yüzü ile muayene edilir. Sonra diğer meme için aynı şey uygulanır.

Daha sonraya muayeneye yatar pozisyonda devam edilir. Sırtüstü uzanılır ve muayene edilecek memenin olduğu taraftaki sırtın altına ince bir yastık yerleştirilir ve aynı taraftaki kol başın altına konur. Bitişik olarak parmak uçlarının iç kısımları ile önce dairesel, sonra dikey ve son olarak da dıştan meme ucuna doğru hareketlerle bastırarak memenin her yeri muayene edilir. Hareketler sırasında parmaklar memeden hiç kaldırmadan meme üzerinde kayıyormuş gibi hareket ettirilir. Böylece memenin her yeri muayene edilmiş olur.

Parmaklarla meme sertlik, ağrı ve kitle (tümör, yumru) yönünden kontrol edilir. Aynı şekilde koltuk altında şişlik olup olmadığına bakılır. Yastık aksi tarafa konarak tüm işlemler diğer meme için tekrar edilir.

Meme başı parmak uçlarının arasına alınarak nazikçe sıkılır ve akıntı gelip gelmediğine bakılır. Kişi muayenenin elle yapılması gereken bölümünü banyoda da yapabilir. Sıcak su kasların gevşemesini sağlar. Ayrıca su ve sabun parmakların kayganlığını artırarak muayeneyi kolaylaştırır. Banyoda yapılmayan elle muayenelerde kayganlığı sağlamak için losyon kullanılabilir. Muayene süresi her meme için en az 5 dakika olmalıdır.