Modanın Perde Arkası

Moda ile sinema dünyasının iç içe olduğu aşikar. İkisi de birbirinden beslenen estetik çalışmalar. Moda sineması denilince çoklukla ya moda dünyasından kıssalar anlatan kurgu sinemalar, ya moda karakterlerini anlatan biyografiler yahut moda dünyasının perde gerisini (ve perde gerisinin görüldüğü kadar göz alıcı olamayabileceğini) gösteren belgeseller görüyoruz. Moda dünyasıyla ilgilenen biri olarak bu dünyadan şöyle ya da bu türlü söz eden her türlü üretim bende merak uyandırıyor. Bu liste daha da uzayabilir; hem moda dünyasının gerçeklerini gösteren hem de yaratıcılıklarıyla içinizi ilhamla dolduracak bu üretimleri izlemediyseniz listenize eklemenizi öneriyorum.

The Bitter Tears of Petra von Kant, 1972

Rainer Werner Fassbinder’ın vaktinin ötesinde çektiği bu teatral tansiyon sinema, moda dizayncısı Petra von Kant’ın, model olmak isteyen genç Karin’e aşık olmasıyla gelişen, yavaş akan ama ustalıkla işlenmiş kıssasını anlatıyor. Olayların etrafında görülen göz alıcı kıyafetler de izleyiciye ufak bir motivasyon armağanı niteliğinde.

Phantom Thread, 2017

Oyuncuların favori oyuncusu Daniel Day-Lewis, bu sinemada hem başrol oynuyor hem yazıyor hem de yönetiyor. Bütün yeteneklerini aktardığı ve onu son kere beyaz perdede gördüğümüz bu ikonik sinema, 1950’lerde Londra’da yaşayan bir moda tasarımcısının kolay bir garson kıza aşık olmasıyla gelişen olayları tutkular, hırslar, travmalarla harmanlayıp fevkalade bir lisanla seyirciye sunuyor.

Martin Margiela: In His Own Words, 2019

Anonim olmaya verdiği kıymeti vurgulayan, kendini hiç göstermemesiyle yarattığı gizemle hayranlarına merak uyandıran dizayncı Martin Margiela, kesinlikle vaktinin en farklı ve öncü tasarımcılarından biri. Son yıllarda John Galliano ile ismini tekrardan en popülerler arasına çıkaran Maison Margiela’nın, kurusucu ve ana kreatif yöneticisinin hiçbir yerde olmayan imgelerini burada seyredebilirsiniz.

Bill Cunningham: New York, 2010

New York moda dünyası için eşsiz bir yere sahip fotoğrafçı Bill Cunningham, yıllarını üzerinde mavi ceketi ve bisikletiyle New York sokaklarını dolaşıp kentin en stil insanlarını fotoğraflamaya adamış biri. New York moda topluluğunda herkesin tanıdığı, ve Anna Wintour’un bile fotoğrafını çekmesini istediği bu karakterin samimi öyküsü bence bir ilham kaynağı.

Cristobal Balenciaga, 2024

Bir röportaj yoluyla geçmişe dönüyor ve Cristóbal Balenciaga’nın Paris’teki çabasını izliyoruz. İspanya’daki iç savaş sebebiyle Paris’e yerleşen ve orada moda dünyasının devleri arasında kendisine yer yaratmaya çalışan Balenciaga’nın zanaate ve terziliğe verdiği kıymet kendisine hayran bırakıyor. Bir yandan muvaffakiyete ulaşma çabası, bir yandan kapalı yaşamaya çalıştığı ferdî hayatı ve yaşadığı dönüm noktaları emeklilik günlerinde bile peşini bırakmıyor.

McQueen, 2018

Benzersiz Alexander Lee McQueen’in cesaretli, cüretkar ve eşsiz hayatına yakından bakma fırsatı buluyoruz. Yarattığı performatif podyum gösterileri ve eşsiz dizaynlarıyla vaktinin öncüsü olarak kabul edilen Lee’nin inişli çıkışlı hayatını hayranlıkla izlememek mümkün değil.

The Devil Wears Prada, 2006

The Devil Wears Prada sinemasını izlemeyen yoktur diye düşünüyorum. Meryl Streep’in canlandırdığı acımasız moda editörü ve New York’un merkezinde yer alan Runway dergisi, ekseriyetle Anna Wintour ve Vogue ile bağdaştırılıyor. Anne Hathaway’in müellif olmak isteyen ve fakat bir moda mecmuasında iş bulabildiği için tesadüfen en çok önemli moda mecmualarından birinde işe başlayan bir genci canlandırdığı bu sinema, sonrasında gelişen olaylar ile bir arada, her genci bir noktada bu dünyaya hem özendirmiş hem de soğutmuştur diye düşünüyorum. Tekrar de vazgeçilmezler arasında.

Diana Vreeland: The Eye Has To Travel, 2011

Bu belgesel Fransız asıllı moda editörü Diana Vreeland’i merkezine alıyor. Vaktinin it-girl’ü olan Diana, ne bir dizayncı ne de bir modeldi. Kendisi vaktinin az moda editörlerinden biriydi. Bilhassa göz önünde ömrü ve Vogue’un yazı editörü olmasıyla ismini New York moda dünyasına altın harflerle yazdıran Diana’nın pek bilinmeyen öyküsü ilham verici.

Notebook on Cities and Clothes, 1989

Ünlü direktör Wim Wenders, öncü Japon tasarımcılardan Yohji Yamamoto ile konuşuyor, ve dijital çağda kent, kimlik, sinema gibi bahisleri irdeleyerek tasarımcının artistik sürecinin derinlerine iniyor.

Blow Up, 1966

Bu ikonik sinema, bohem hayat süren bir moda fotoğrafçısının, bir cinayete şahit olduğunu düşünmesi ve bu gizemi çözmeye çalışmasını anlatıyor. Londra’daki stüdyosunda yaptığı çekimler, devrin fotoğraf çekimlerinin işleyişi hakkında ufak ipuçları veriyor, tabii Jane Birkin ve Gillian Hills’in stüdyoya fotoğraf çekilmek istedikleri için geldikleri sahne dışında… Sinemanın sonuna doğru The Yardbirds konserinden bir sahne görmek ise dayanılmaz bir sürpriz.

The Muhteşem Models, 2023

80’lerden itibaren modellik dünyasında kendilerinden bir star yaratan ve kuralların baştan yazılmasını sağlayan dört büyük süper modelin meslek kıssalarını bir de onlardan dinliyoruz. Naomi Campbell, Cindy Crawford, Linda Evangelista, ve Christy Turlington modellik dünyasına bayanın da bir sesi olduğunu kabul ettiriyorlar, bugün hala modelliğe adım atanlara örnek oluşturuyorlar.

Funny Face, 1957

Audrey Hepburn’ün bir kitapçıda çalışırken bir moda fotoğrafçısı tarafından keşfedilmesi ile Paris’e model olmaya uzanan seyahatini anlatan bu sinema bir klasik. Bilhassa Audrey Hepburn’ün Paris’de giydiği bütün kıyafetlerin Givenchy olması da meraklıları için arşiv koleksiyon görselleri sunuyor.

Who Are You, Polly Maggoo?, 1966

Funny Girl’deki Audrey Hepburn’un karakteri gibi bu sinemada de New York’lu 20 yaşındaki Polly’nin Paris’de modellik yaptığını görüyoruz. Modellik seyahati farklı rotalara sapan Polly’nin kıssası tam bir absürt komedi. William Klein bu sinemasında moda dünyasını, medyanın gerçek yüzünü, kişiliğini müdafaa uğraşını eğlenceli bir lisanla seyirciye aktarıyor.

Becoming Karl Lagerfeld, 2024

Daniel Brühl’ün hayat verdiği Karl Lagerfeld, 40’larına yaklaşmış bir moda tasarımcısıdır. Chloe için çalışan, ama asıl hayali couture tasarım olan, ve hala kendisini ispat etmesi gereken Lagerfeld’in, Jacques de Bascher (Saint Laurent sinemasından de tanıyacağınız) ile arkadaşlığıyla bir arada mesleğinin de nasıl istikamet değiştirdiğini görüyoruz. Ailenin, geçmişin, ferdî hırsların, tutkunun peşini bırakmadığı bir dünyada uzun bir savaş veriyor ve istediğini elde ediyor.

Iris, 2014

Moda, ilham bulmak için işin profesyonellerine dönmenize gerek olmayan bir alan. En çok ilham alabileceğiniz yerler sokaklar, ve sıradan insanlar. Iris Apfel de bunun olağanüstü bir örneği. Giyinmenin ne kadar özgür ve özgürleştirici olduğunu, giyinirken seçtiğimiz kesimlerin markasından çok öyküsünün ve kendi beğeninizin bir manası olduğunu, farklı bir göze sahip olmanın ve özgün olmanın ne kadar çok önemli olduğunu, ve hepsinden öte giyinmenin ne kadar eğlenceli olduğunu her yaşta bize hatırlatmaktan vazgeçmeyen bir diva kendisi. Şahsen çok ilham verici bulduğum bu belgeseli herkese öneriyorum.

Dries, 2017

Bu belgesel ünlü dizayncı Dries Van Noten’ı bir sene boyunca takip ediyor ve tasarımcının yaratım sürecini, 25 seneyi aşkın özgün tuttuğu markasını, konutunu, çiçeklerle olan münasebetini, ilhamlarını, elhasıl bütün bir koleksiyon yaratım sürecini baştan sona gözler önüne seriyor.

Halston, 2021

Daniel Minahan direktörlüğündeki bu küçük dizi Halston’un kendini ve markasını yaratma sürecini, ünlü simalarla arkadaşlıklarını, 70’lerin New York’daki parti hayatını, ve bununla birlikte hem ferdî hayatında hem iş hayatındaki çöküşü ve AIDS olduğunu öğrenmesiyle yalnız bir sona doğru olan seyahatini anlatıyor. Ewan McGregor’ın fevkalade oyunculuğuyla oynadığı karakterden gözlerinizi alamıyorsunuz.

High&Low: John Galliano, 2023

90’larda ve 2000’lerde herkes tarafından bilinen İngiliz moda dizayncısı John Galliano’nun, 2011 yılında yaşadığı bir olaydan sonra düşüşü ve tekrar toparlanma gayretini izliyoruz. Kendisiyle yapılan bir röportajla bize hem geçmişi, hem bu noktaya nasıl geldiğini ve bundan sonra hayatta nasıl ilerlemek istediğini anlatıyor. John Galliano affedilmeli mi yoksa affedilmemeli mi sorusunun karşılığını bir de siz verin.

The First Monday in May, 2016

The Metropolitan Museum of Art’ın Kostüm Enstitüsü’nün küratörü Andrew Bolton’un düzenlediği MET Gala, her sene öbür bir stant teması ile sosyeteye görkemli bir balo sunuyor. 2016 yılında düzenledikleri tema, Çin ilhamlı batı modası, hazırlık aşamasında ekibi çok zorlamış. Bilhassa kültür, etik, politik doğruculuk gibi temalarda kendini doğru ifade etmesi gereken standın gerçekleştirilme sürecinde olanları adeta bir tansiyon sineması tadında izliyor, ve moda dünyasının o kadar da parlak bir yer olmadığına ikna oluyorsunuz.

Saint Laurent, 2014

Bertrand Bonello’nun yönettiği,1967-1976 arasında geçen sinema Yves Saint Laurent’ın parlak yaratıcı dehasını ve karanlık ferdî hayatını anlatıyor. Lagerfeld dizisinde gördüğümüz erkek arkadaş karakterini burada da kıssanın öbür tarafında görüyoruz.

Made in Milan, 1990

Moda üzerine çekilmiş 27 dakikalık bu kısa filmin yönetmeni hiç beklemediğiniz biri: Martin Scorsese. Scorsese’nin kısa da olsa moda üzerine bir sineması mi varmış diye şaşıranları buraya alalım. Wim Wenders’den tam bir sene sonra, 1990 yılında Milano kentini merkezine alan bu kısa sinema, Giorgio Armani’nin hazırlanma sürecini, moda anlayışını, aile bağlarını, ve kenti usta direktörün gözünden gösteriyor.

Prêt-à-Porter, 1994

Robert Altman’ın yönettiği bu sinema, seyirciye hem Paris moda haftasının perde gerisini hem de bir cinayet bulmacasını aynı anda anlatıyor. Bu sinemada biraz cümbüş biraz heyecan bir ortada.

Siz bu listeye hangi film/diziyi eklerdiniz?