Periferik Arter Hastalığı (PAH)

Periferik Arter Hastalığı (PAH), progresif (ilerleyici) ateroskleroz (damar kireçlenmesi ya da sertleşmesi) nedeniyle alt ekstremitelere (bacaklar) kan taşıyan atardamarlarda (arterlerde) daralma (stenoz) veya tıkanma (oklüzyon) ile sonuçlanan, ölümcül komplikasyonlar (Bir hastalığın gidişi sırasında, hastalığa eklenen ve hastalığı ağırlaştıran tablo) ve hatta ölümle sonuçlanan ciddi bir ‘’damar’’ hastalığıdır. İnsan ömründe beklenen yaşam süresi artışıyla ilişkili olarak sıklığı giderek artan bu hastalığın, gezegenimizde (Dünya) 30 (otuz) milyondan fazla insanı etkilediği düşünülmektedir. Yurdumuzda Ege Bölgesi’nde yapılan bir çalışmada[1] genel nüfusta bu hastalığın prevalansı %19.7 olarak bulunmuştur. Yani kabaca her beş yetişkin bireyden biri (1/5 oranında) günün birinde bu hastalığa yakalanma riski taşımaktadır! Altmışbeş (65) yaşına kadar risk faktörü olan kişiler, olmayanlara göre 2.4 kat, Altmışbeş (65) yaşından sonra 4 kattan daha fazla sıklıkta PAH’a yakalanma riskine sahiptirler. Erkeklerde PAH prevalansı %25.8, kadınlarda %17.2’dir. Yani erkekler kadınlara oranla daha çok risk altındadır.

Peki PAH için tanımlanmış risk faktörleri nelerdir? Erkek cinsiyet, ileri yaş (özellikle 65 yaş ve üstü), sigara veya tütün kullanımı, hiperlipidemi (kanda yağ seviyesi yüksekliği), hipertansiyon (yüksek tansiyon), diyabetes mellitus (şeker hastalığı) ve Metabolik sendrom (SENDROM X) PAH risk faktörleridir.  TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ METABOLİK SENDROM ÇALIŞMA GRUBU’nun 2009’da yayınlanan METABOLİK SENDROM KILAVUZU’nda[2]; Metabolik sendrom, insülin direnciyle başlayan abdominal obezite (göbek çevresi yağlanması), glukoz intoleransı (Halk arasında gizli şeker olarak bilinen bu tanım, bireyin kan şekerinin normal kan şekeri ile diabetik kan şekeri arasındaki değerlerde bulunduğunda kullanılan bir değerlendirmedir) veya diabetes mellitus, dislipidemi, hipertansiyon ve koroner arter hastalığı (KAH) gibi sistemik bozuklukların birbirine eklendiği ölümcül bir endokrinopatidir.