Pnömotoraks

Pnömotoraks; kelime anlamı olarak göğüs boşluğunda, olmaması gereken yerde hava olmasıdır. Bu hava akciğerlerin dışında göğüs kafesinin içinde birikir. Bunun sonucu akciğerlerde sönme yani kollaps olması ve solunum sıkıntısı olarak hastada bulgu vermesidir. Nedensel olarak spontan ve sekonder pnömotoraks (px) olarak ikiye ayrılır. Spontan px akciğerlerde bulunabilen bül adı verilen baloncukların patlaması sonucu akciğerde bulunan havanın plevral boşluğa kaçmasıdır. Zayıf uzun boylu genç erkeklerde sık görülür.

Sekonder px ise ana başlık olarak; altta yatan parankim hastalığı veya travma sonucu oluşur. Parankim hastalığı yaşa bağlı olarak değişir. Yenidoğan yaş grubunda akciğer immatüritesi (hyalen membran hastalığı, sürfaktan yetmezliği), pozitif basınçlı ventilasyon sonucu parankimde yırtık oluşmasına neden olabilir. Daha büyük çocuklarda pnömoni, ampiyem gibi enfeksiyonel durumlar etken olarak görülür. Yaş büyüdükçe travma daha fazla ön plana geçer.

Travma sonucu px en sık kaburga kırıklarının plevraya batması sonucu oluşur. Akciğer yani bronşial sistem içinde ki hava plevral boşluğa kaçar. Toraksın açık yaralanmalarında dışarıdan hava göğüs boşluğuna girer, ki bu durumda giren hava ekspriyumda çıkamaz ve giderek daha fazla hava birikmeye başlar. Tansiyon px denilen bu durum giderek hayatı tehdit edicidir. Toraksın kontüzyonu yani ezilmesi sonucu daha ağır bir tablo görülür ki burada hem px hem de akciğer parankiminde alveoler alana kan ve interstisyel sıvı kaçışı olur. Bu da oksijen alışverişinin hem parankimal hasar hem de px nedeniyle ekspanse olamayan akciğerin kollapsı sonucu iyice bozulmasına yol açar. Ana hava yolları olan trakea ve ana bronşlarda laserasyon olması da ciddi bir durumdur. Epiglotun kapalı olduğu durumda toraksın kontüze olması sonucu ya da direk boyun bölgesine olan travmalarda trakea ve ana bronşlar yaralanabilir. Burada cilt altı amfizemi tipik olarak mevcuttur. Her inspiryumda amfizem artar.

Hastanın asıl hissettiği yeterli nefes alamama, yani dispnedir. Göğüs ağrısı, hızlı soluk alıp verme, taşikardi görülen diğer bulgulardır. Entübe hastalarda kan oksijen saturasyonunda beklenmeyen düşme görülür. Solunum sesleri px olan tarafta alınamaz ya da azalmıştır. Akciğer grafisinde tipik görünüm; akciğerin kollabe olması ve göğüs boşluğunda hava varlığıdır. Sekonder px lerde beklenebilen bir durum olduğu için semptomatik olmasa bile grafi kontrollerinde aynı görünüm ile tanı konulur. Şüpheli durumlarda veya ayırıcı tanı için akciğer tomografisi alınabilir.

Tedavide altın standart tüp torakostomi ve su altı drenajıdır. Hasta supin pozisyonda kol baş üstüne alınmış konumda, 3. ila 5. interkostal aralıktan midaksiller hattan girilir. Plevra geçilince çıkan havanın sesi duyulur. Tüp tespitleri ve su altı drenajına alınır, px in şişeden atıldığı gözle görülür. Kontrol akciğer grafisi alınır, tüpün yeri görülmüş olur. Hastanın klinik durumuna tüpün kalma süresi değişiklik gösterir. Tüp çekilirken şişeye uygulanan negatif basınçla plevranın içeriden göğüs duvarına yapışması sağlanır. Tekrarlayan px lerde torakoskopi endikasyonu vardır.