TIP DÜNYASI MUCİZE BAKTERİ ‘AKKERMANSIA’YI KONUŞUYOR

Son yıllarda tıp dünyasında “mucize çocuk” olarak isimlendirilen Akkermansia bakterisini bir kenara not edin, zira bu bakterinin insan sağlığı, memnunluğu ve fizikî performansı üzerinde mucizevi tesirleri var.

Yaşadığımız kronik hastalıkları sentetik kimyasal ilaçlarla çözmeye çalışmak, bildiğimiz en klasik tedavi yolu. Ama son 10 yılda, yaşamış olduğumuz kronik hastalıkların tedavisinin yeni jenerasyon probiyotikler ve akla yatkın seçilen prebiyotikler sayesinde bağırsaklardan başladığını, farklı tedavi yolları olduğunu da anlamaya başladık.

Dünyanın en önde gelen bilim insanlarıyla “Bacterial Therapy of Cancer” isimli kitabın yazarları arasında yer alan; Silikon Vadisi’nde yeni kuşak probiyotiklerle ilgili yaptığı çalışmalarla tanınan Mikrobiyolog Ali İstek Akın da bu yeni kuşak tedavi usullerinin en büyük savunucularından… Zira 25 yıldır Silikon Vadisi’nde mikrobiyota üzerine araştırmalar yapan Akın, dünyanın oluşumundan bugüne kadar gelen ve milyarca yıldır canlı olan bu bakterilerin, biyolojik olarak hayatın genetik şifrelerini barındırdıklarını, bundan ötürü çok büyük ehemmiyet taşıdıklarını söylüyor ve daha da ileriye gidip Akkermansia isimli bakterinin tıp dünyasında çığır açacağını savunuyor.

3,5 milyar yıldır dünyada var olan bakterilerin kendi ortalarındaki diyalogları inceleyen, insan hücreleri arasındaki konuşmaları insan lisanına çevirerek bakterileri anlamaya çalışan Akın, bu özellikleri bundan ötürü Silikon Vadisi’nde “bacteria whispirer” olarak anılıyor.

Hayatını yeni bakteri tiplerini keşfetmeye, bu bakterileri canlı olarak yakalayarak ve kullanarak; insanlığın hizmetine sunmaya adayan Ali İstek Akın’ın tüm gayreti ise, kanser hastalığından tutun depresyon, MS, otizm, obezite, ülser gibi birçok hastalığı bakterilerle tedavi etmek. Akın, son yıllarda üzerinde durulan ve “mucize çocuk” olarak isimlendirilen Akkermansia isimli bakterinin bu yolda çok çok önemli bir keşif olduğunu, üzerinde daha çok konuşmak gerektiğini söylüyor. Mikrobiyota sıhhatimizin hayatımız olduğunu anlatmaya çalışan Ali İstek Akın’la, Akkermansia bakterisinin memnunluk hormonuyla bağından hamilelikteki ağız florasında yaşayan bakterilerin çocukların zekâsına çok önemli tesirine; sağlıklı mikrobiyotanın bizi kanserden müdafaasından diyabet, depresyon, MS, otizm gibi hastalıklarla arasındaki derin ilgisine birçok şeyi konuştuk.

Hayatını bakterileri incelemeye adayan biri olarak, sizce bakterilerin bedenimiz için değeri nedir? Bu değeri şimdi kavrayamadık mı?

Bakteriler yalnızca insan bedeni değil, dünya üzerindeki hayat için çok önemli. Bitkilere besinlerini sağlayan bakterilerin var olduğunu hepimiz biliyoruz, fakat mikrobiyotamızdaki bakteriler sayesinde memnunluk hormonunun salgılandığını, hamilelikteki ağız florasında yaşayan bakterilerin çocuklarımızın zekâsını derinden etkilediğini, sağlıklı mikrobiyotanın bizi kanserden koruduğunu; diyabet, depresyon, MS, otizm ile arasındaki derin alakayı insanlık yeni yeni öğreniyor. Bir insanın mikrobiyotası daha doğmadan anne karnında oluşmaya başlıyor ve anne adayının kullanmış olduğu her antibiyotik ve/ya endüstriyel besin çocuğunun mikrobiyotasını bundan ötürü tüm hayatını derinden etkiliyor. Atalarımızda var olan 5 bin çeşit bakterinin günümüzde yalnızca 300-500 çeşit bakteriye düşmesiyle kronik hastalıklar arasındaki bağ ise hala tam olarak kavranamadı.

Akkermansia bakterisini dünya üzerinde canlı izole edebilen sayılı laboratuvarlardan birinde görev alan ve bu alanda 25 yıldır çalışmalarını yürüten bir bilim insanı olarak, Akkermansia muciniphila ailesinin benim izole etmiş olduğum 7 çeşit alt üyesi bulunuyor. Tabii her birinin üstünlükleri farklı. Akkermansia bakterisinin yanında kullanılacak prebiyotikler ile Akkermansia’nın hangi görevi bilhassa üstleneceğini belirleyebilirsiniz. Aynı vakitte bu mucizevi bakterinin çok daha güçlü bir şekilde çalışması için yanında olmasını tercih ettiği bakteriler de çok önemli. Akkermansia ile birlikte uyumlu probiyotikler ve tesiri kanıtlanmış prebiyotikler kullanıldığında insan bedenine daha kolay kolonize olması sağlanabilir.

Akkermansia muciniphila insanın savunma sisteminin eğitiminde profesör pozisyonundadır ve savunma sistemine kimin düşman, kimin dost olduğunu üretmiş olduğu metabolitler sayesinde immün sisteme öğreterek insan sıhhatinde bütünlüğün oluşmasını sağlar ve bedenin kendi kendine saldırmasını mahzurlar. Aynı vakitte Akkermansia; Crohn, IBD, MS, Romatoid Artrit, Tip 1 Diyabet, Sedef, Hashimoto Tiroiditi gibi otoimmün hastalıklarda savunma sistemini regüle ederek insanın kendi kendine saldırmasını durdurur. Ayrıyeten gerilimi ortadan kaldırarak anksiyete ve depresyon gibi günümüzün en büyük meselelerine da tahlil olabilir.

Özellikle açlık hormonlarının denetimi konusundaki etkinliği ile gereksiz yere beslenme, yani duygusal beslenmenin de önüne geçen Akkermansia ve destek veren prebiyotikler, obezitenin ortadan kalkması için destek oluyor. Kilo denetimi için de büyük destek sağlıyor. Akkermansia’nın, kanser hastalığında uyumakta olan immün sistemi uyandırarak tümör oluşumunu yavaşlattığı da tekraren tespit edilmiştir.

Bağırsaklarımızdaki bakteriler bizi nelerden koruyor? Bağırsaklardaki flora çeşitliliği genetik bir miras mı? Kimilerimiz bize miras kalan bakteriler ile daha mı sağlıklı hayat sürüyor?

Şu anda bağırsaklarımızda yasayan bakteriler bizlere atalarımızdan miras kaldı, anneniniz annesinin, annesinin anneannesindeki bakterilerden geriye kalanlar şimdi sizlerin bağırsaklarında yaşıyor. Tabii hayatın gerçekleri de var; çok değil daha 3 jenerasyon önce binlerce çeşit bakteriden şimdi bizlere 300-500 çeşit kaldı. Gerekli gereksiz antibiyotik kullanımı, endüstriyel beslenmeyle bakteri çeşitliliğimizi tahrip ettik, tahrip etmeye de devam ediyoruz. Atalarımızda var olan süper bakterilerden bizlere geri kalan kolay, çok kolay bakteriler var artık. Bir kalp cerrahinin yapacağı iş yeniden yapılıyor ama o işi artık hademe yapıyor gibi düşünün.

İşte bu yüzden; bütün hastalıklar her gecen gün kat kat artıyor. Herhangi bir hastanenin onkoloji servisine gittiğiniz zaman bunu görürsünüz ve hastaların nerdeyse hepsi bağırsak problemleriyle (mikrobiyota) erken ihtarlar verilmiştir. Tabii çağdaş hayattan uzakta yaşayan insanların mikrobiyotası daha varlıklı, zira tabiatın içinde bakterilerle iç içe yaşamaktalar.

Sağlıklı bir bağırsakta hangi bakteriler olmalı? Sağlıklı bakteriler nasıl kazanılır? Onları neler yok eder?

Mikrobiyom mikrobiyoloğu olarak laboratuvarda yapmış olduğum bilimsel çalışmalarda bağırsak hastalığına sahip şahıslarda görmüş olduğum ilk sorun bağırsak disbiyozisi oluyor. Disbiyozis; bağırsak içindeki bakteri istikrarının bozulması manasına geliyor. İltihaplı bağırsak hastalıklarından Crohn ve Ülseratif Kolit, IBS olarak isimlendirilen Hassas Bağırsak Sendromu, divertikülit, anal fissür, kronik kabızlık ve ishal, alerjiler, astım, sedef, romatoid artrit, obezite, diyabet, kanser ve daha kaç hastalığın temelinde bozulmuş bakteri dengesizliği yani disbiyozis yatıyor.

Sağlıklı bir bağırsakta çeşitlilik olmalı, çeşitliliği sağlamak için ise yeşilliklerle bol bol beslenmeliyiz ki tüm bakteriler eşit oranda beslenebilsin. Lakin günümüzde şekerli besin tüketiminin artması ve endüstriyel beslenme, kötü huylu bakterilerin sayısının artmasına neden oluyor ve insan bedeni birçok hastalığa açık hale getiriyor.

Bu durumun bilakis çevirmek ve bütünsel sıhhate kavuşmak için bilim insanları tarafından formüle edilip geliştirilen, birbiriyle ahenk içinde yaşayabilen Akkermansia bakterilerinden oluşan probiyotik ve bu probiyotiklerin besinlerini oluşturan prebiyotiklerin kullanımı, iltihaplı bağırsak hastalıklarından ibsye, diyabetten osteoporoza, ürogenital hastalıkların tedavisine kadar çok geniş bir spektrumda yarar sağlar. Bağırsak hastalıklarında Akkermansia probiyotik ve prebiyotik kullanımının bedendeki en geniş mukozal yüzeye sahip bölge olan intestinal epiteldeki bağırsak mukoza salgısını artırarak, bağırsak geçirgenliğini azalttığını ve aynı vakitte bağırsak hormonlarının salınmasını sağlayan SCFA’ların üretimini de artırarak beyin-bağırsak ekseni üzerine olumlu tesir ettiğini de söylemek isterim.

Aslında probiyotik ve prebiyotik destekleri bir müddettir çok tanınan. Birçok markanın gerek eczane gerekse kimi marketlerde satılan birçok eseri var. Bunlar insanlar için yararlı mı?

Probiyotikler ve prebiyotikler insan sağlığı için elbette faydalı; bilhassa birbirleriyle uyumlu bakterilerin olduğu probiyotikler insanoğlunun mikrobiyotasını güçlendiriyor. Birbirleriyle iyi anlaşan bakteri suşları ile kullanıcıların mikrobiyotasına en üst dayanağı vermesi sağlanabiliyor. Prebiyotikler de o denli; ahenk ve koordinasyon çok önemli. Siz bakterilerin ihtiyacı olan prebiyotikleri verince mikrobiyotanız daha sağlıklı bir şekilde çalışarak sizlere destek oluyor. Tabii ki insanlar bu karışımları manuel olarak yapamayacakları için yepyeni olduğundan emin oldukları Akkermansia bakterisinin yer aldığı ürünleri kullanarak, mikrobiyatalarına destek olabilirler. Öte yandan; gelişi hoş karıştırılmış, birbirleriyle uyumsuz probiyotikler ve uyumu olma yan prebiyotikler bedende doğru şekilde çalışmazlar.

Siz mikrobiyatanıza iyi bakarsanız o da size iyi bakar. Mikrobiyatanıza hakikaten iyi bakmak için dışarıdan probiyotik desteği almanızı tavsiye ederim. İçeriğinde Akkermansia ve türevleri bulunan, farklı prebiyotikler ve bitki özleri ile zenginleştirilmiş mikrobiyatanızı destekleyecek eserlerle bağırsaklarımızdan tüm bedenimize yayılan bir sıhhate kavuşmaya destek olabiliriz.