Kurban Bayramı ve Çocuk Psikolojisi

Çocuklar hayvan sevgisini yoğun olarak yaşarlar. Bebeklikten itibaren gerek oyuncakları, gerek yolda gördükleri hayvanları sevmeye yönelirler. Kurban bayramı çocuğa doğru anlatılmadığında durum bazen travmatik olabilmekte ve çocukta farklı kaygı ve korkuların gelişimine sebebiyet vermektedir. Peki kurban bayramı çocuğa nasıl anlatılmalı? Kesim anı çocuklar tarafından izlenmeli mi?

Soyut dönemin tamamlanmadığı okul öncesi dönemde çocuklar kurban kesimini dini bir boyut olarak algılayamazlar, bu yüzden çocuklara kurban kesiminin anını anlatmak ya da kesilirken izletmek çocukta travmatik etkiye neden olabilmektedir. Hayvanın ölümüne şahit olan çocuk, hayvana zarar verildiği düşüncesi ile; ailesini suçlama, zarar verici eylemler ya da kaygı ve korkularda artışa, et yemek istememe, gece kabusları, alt ıslatma, uyku düzeninde bozulmalar vb. gibi sorunlara yol açabilmektedir. Bunun yerine bayramın önemi, yardımlaşma ve kurban bayramının sosyal boyutu anlatılmalıdır. Ailelerin toplandığı, birlikte yemek yendiği, yeni kıyafetlerin alındığı, hediyelerin alındığı, bayramlaşmanın önemi, yardımlaşmanın önemi şeklinde anlatılmalıdır.

Soyut düşüncenin gelişmeye başladığı 8-9 yaşındaki çocuk kurban bayramı ile ilgili merak edip bilgi isterse; kurban bayramının amacı ve mantığı anlatılabilir fakat kurbanın kesim anı çocukta travmatik etkiye neden olabileceğinden, kurbanın kesim anını görmemeleri daha uygun olmaktadır. Çocuklar anlatılan hikayelerin kendi başına ya da bir yakının başına gelebileceklerini düşünür. Kurban bayramının dini hikayesini içselleştiremeyen çocuk kaygı yaşayabilir. Burada etin büyümek ve gelişmek için önemli olduğundan bahsetmek ve bayramı kutlamak için kestiğimiz kurbanın ihtiyacı olan kişilere hediye edildiğinden, birlikte yemek yenildiğinden bahsedilebilir.

Soyut düşüncenin geliştiği 12-13 yaşındaki çocuk, kurban bayramının dini boyutunu algılayabilmektedir. Ailelerin bu yaştaki çocuğa kurbanın kesim amacı anlatılıp, eğer çocuk izlemek istiyorsa uzaktan izlemesine müsaade edilebilir.  Fakat kurban kesimini görmeden önce çocuğun psikolojik olarak hazırlanması ve sürecin anlatılması gerekmektedir. Çocuk görmek istemiyorsa kesimi izlemesi için asla ısrar edilmemesi gerekmektedir. 

Genel olarak bilinmeli ki; 

Çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun kurban kesimini izlemesi için zorlamayıp, çocuğunuzun gelişim dönemine göre  kurban bayramının içeriğinin anlatılması daha uygun olmaktadır. 

Kurbanlık hayvan ile  duygusal bağ kurmasına izin verilmemelidir, bazen kurbanı birkaç gün önceden alıp bahçede çocuğun beslemesine izin verilir, hayvan sevgisini aşılamak için. Bayram sabahı aniden hayvanın ortadan yok olması çocuklarda olumsuz etkiye neden olabilmekte, yas tutup ailesine öfkelenebilmektedir. Mümkünse kesilecek hayvan evin bahçesine getirilmemeli ya da çocuğa süreç hakkında yaşına uygun bilgilendirme yapılmalıdır.  

İstemeden de olsa kurban kesimine şahit olur ya da televizyon vs de olumsuz kurban kesim sahnelerine maruz kalırsa; öncelikle yapılması gereken çocuğun duygularını yok saymak ve abarttığını ima eden cümleler yerine duygularına odaklanıp ne hissettiğini anlamaya çalışmak olmalıdır. Onu anladığınızı belirtmeniz önemlidir. Yaşadığı kaygı, korkuyu ifade etmesine olanak tanıyıp sakinleşmesini sağlayın. Kaygısında bir azalma olmuyor ise bir uzmandan profesyonel yardım almaktan çekinmeyin