Çocukluk Çağı Obezitesi ve Hormon Hastalıkları Arasındaki İlişki

Çocukluk çağı obezitesi, son yıllarda hem dünya genelinde hem ülkemizde giderek artan önemli bir sağlık sorunudur. Fazla kilo yalnızca estetik bir problem olarak görülmemeli; kalp-damar hastalıklarından diyabete, ortopedik sorunlardan psikolojik problemlere kadar birçok sağlık sorununa zemin hazırlayabilen ciddi bir durum olarak değerlendirilmelidir. Bununla birlikte ailelerin sıkça merak ettiği konulardan biri de obezitenin bir hastalığa bağlı mı yani hormonal bozukluk sonucu olup olmadığıdır.

Her fazla kilolu çocuğun altta yatan bir hormon hastalığı bulunmasa da bazı endokrinolojik bozukluklar kilo alımına neden olabilir veya mevcut obeziteyi artırabilir. Bu nedenle çocukluk çağı obezitesinin nedenlerinin doğru şekilde araştırılması büyük önem taşır.

Çocukluk Çağı Obezitesi Nedir?

Çocuklarda obezite; yaş ve cinsiyete göre belirlenen büyüme eğrilerinde vücut kitle indeksinin (VKİ) belirli sınırların üzerinde olmasıdır.Obezite genellikle alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması, yani terazinin kilo alımı tarafına kayması sonucu ortaya çıkar. Günümüzde hareketsiz yaşam tarzı, ekran başında geçirilen sürenin artması, düzensiz ve geç saatte beslenme alışkanlıkları, yüksek kalorili gıdaların tüketimi obezitenin en önemli nedenleri arasında yer almaktadır.

Hormonlar Kilo Kontrolünü Nasıl Etkiler?

Vücudumuzdaki hormonlar büyüme, gelişme, metabolizma ve enerji kullanımının düzenlenmesinde önemli rol oynar. Hormon dengesindeki bozukluklar metabolizmanın yavaşlamasına, iştahın artmasına veya enerji harcanmasının azalmasına neden olabilir.

Bu nedenle bazı endokrin hastalıklar çocuklarda kilo alımı ile kendini gösterebilir.

Obeziteye Neden Olabilen Hormon Hastalıkları

Hipotiroidi (Tiroid Bezinin Az Çalışması)

Tiroid hormonları metabolizmanın düzenlenmesinde önemli görevlere sahiptir. Tiroid bezinin yeterince çalışmaması durumunda metabolizma yavaşlayabilir ve kilo artışı görülebilir.

Hipotiroidi belirtileri arasında:

Kilo alma

Boy uzamasında yavaşlama

Halsizlik

Kabızlık

Cilt kuruluğu

Ders başarısında düşüş

Soğuğa karşı hassasiyet yer alabilir.

Cushing Sendromu

Cushing sendromu, vücutta kortizol hormonunun aşırı salgılanması sonucu ortaya çıkan nadir bir hastalıktır.

Belirtileri arasında:

Hızlı kilo artışı

Karın bölgesinde yağlanma

Yüzde yuvarlaklaşma

Boy uzamasında yavaşlama

Mor çatlaklar

Kas güçsüzlüğü bulunabilir.

Büyüme Hormonu Eksikliği

Büyüme hormonu yalnızca boy uzamasını değil, yağ ve kas dokusunun dağılımını da etkiler. Eksikliğinde çocuklarda boy kısalığı ile birlikte yağ oranında artış görülebilir.

Obezitesi olan ve boy uzaması yaşıtlarına göre geride kalan çocuklarda tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi, çocuklarda sık görülmese de cushing hastalığının ve de bazen tek bulgusu büyümede duraklama olan büyüme hormonu eksikliğinin dışlanması önemlidir.

İnsülin Direnci

İnsülin direnci teknik olarak bir hormon eksikliği olmasa da çocukluk çağı obezitesinin en sık görülen hormonal sonuçlarından biridir.

İnsülin direncinde hücreler insüline yeterince yanıt veremez ve pankreas daha fazla insülin üretmeye başlar. Yüksek insülin seviyeleri yağ depolanmasını artırabilir.

Belirtiler arasında:

Karın çevresinde yağlanma

Hızlı kilo alma

Sürekli açlık hissi

Boyun ve koltuk altlarında koyu renkli cilt kalınlaşmaları yer alabilir.

Tedavi edilmediğinde tip 2 diyabet gelişme riski artabilir.

Obez Çocukların Hepsinde Hormon Hastalığı Var Mıdır?

Hayır. Çocuklarda görülen obezitenin büyük çoğunluğu hormonal nedenlerden kaynaklanmaz. Yapılan çalışmalar, çocukluk çağı obezitesinin önemli bir kısmının beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite yetersizliği ve genetik yatkınlıkla ilişkili olduğunu göstermektedir.

Obezitesi olan çocuklarda

Boy uzamasında belirgin yavaşlama varsa

Gelişim basamaklarında gerilik bulunuyorsa

Kilo artışı çok hızlı gerçekleşiyorsa

Erken veya gecikmiş ergenlik belirtileri varsa

Ailede endokrin hastalık öyküsü bulunuyorsa

çocuk endokrinolojisi uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerekir.

Obezite Hormon Hastalıklarına Yol Açabilir Mi?

Bazı hormon hastalıkları obeziteye neden olabilirken, obezite de hormonal dengeyi bozabilir.

Çocukluk çağı obezitesi;

İnsülin direncine,

Tip 2 diyabete,

Erken ergenliğe,

Polikistik over sendromuna (PCOS),

Karaciğer yağlanmasına,

Hipertansiyona,

Metabolik sendroma zemin hazırlayabilir.

Bu nedenle erken dönemde müdahale edilmesi oldukça önemlidir.

Çocuklarda Obezite Nasıl Önlenebilir?

Obeziteyle mücadelede en etkili yöntem sağlıklı yaşam alışkanlıklarının erken yaşlarda kazandırılmasıdır.

Bunun için:

Şekerli içeceklerden kaçınılmalı,

Fast-food tüketimi sınırlandırılmalı,

Düzenli kahvaltı alışkanlığı kazandırılmalı,

Günlük sebze ve meyve tüketimi artırılmalı,

Ekran süresi azaltılmalı,

Günlük fiziksel aktivite teşvik edilmeli,

Uyku düzenine dikkat edilmelidir.

Ailelerin çocuklarına örnek olması da başarı açısından büyük önem taşır.

Çocukluk çağı obezitesi, yaygın ve önemli bir sağlık problemidir. Obez çocukların çoğunda altta yatan neden sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı olsa da bazı hormon hastalıkları kilo alımına neden olabilir veya mevcut tabloyu ağırlaştırabilir. Özellikle boy uzamasında yavaşlama, gelişim geriliği veya hızlı kilo artışı gibi belirtiler varsa çocuk endokrinolojisi uzmanına başvurulması gerekir. Erken tanı ve doğru tedavi ile hem obezitenin hem de ilişkili hormonal sorunların önüne geçmek mümkündür.

(Bu içerik Değişik Platformlar taranarak alıntılanmıştır)