Prokrastinasyon

Prokrastinasyon, yaygın adıyla erteleme hastalığı. Kelime kökeni Latinceden gelen proctastination ‘yarına erteleme’ anlamı taşıyor. Erteleme hastalığı, kişilere zor gelen veya istenmeyen görevlere, işlere bir türlü başlayamaması ve ertelemesidir. Toplumda oldukça yaygın görülen bu duruma gündelik hayatta kişilerin düzeninin aksamasına sebep olmaktadır. Erteleme hastalığı olan kişiler özellikle dikkat dağıtıcı şeylere yönelirler.

İki gün sonra teslim edilmesi gereken bir raporunuz var, fakat ne zaman yazmaya başlamaya karar verseniz daha sonra yaparım diyorsunuz ve instagramda vakit geçiriyorsunuz? Bu ve bunun gibi örnekleri sık sık deneyimliyoruz, veya çevremizde deneyimleyen kişilere şahit oluyoruz. Bu bahaneler ve kaçış yolları yapılması gereken görevden uzaklaştırıyor. Fakat şu ayrımı yapmak gerekir, erteleme hastalığı olan kişiler ‘erteleme’ davranışını alışkanlık haline getirmiştir. Prokrastinasyonun en temel belirtisi tekrardır.

Prokrastinasyonun çeşitli sebeplerinden bahsedilebilir. Edinilen deneyimde başarısızlık bireyi erteleme davranışına itebilir. Başarısızlık endişesi de yine aynı şekilde ertelemeye sebebiyet verir. Bireyler yapması gerekenden çok sonuç ve başarılı odaklı kaygı hissedebilirler. Mükemmeliyetçilik de aynı şekilde sebeplerden biri sayılır. Mükemmeliyetçilik beklentisinin yarattığı performans kaygısı erteleme davranışını ortaya çıkarabilir.

Eğer erteleme davranışı günlük hayatta yapmanız gereken işlere engel olacak duruma geldiyse erteleme hastalığı ile başa çıkabilmek için bir uzmandan yardım almak etkili olacaktır. Fakat erteleme hastalığına sahip kişiler yaşantılarında bazı değişiklikler ile duruma müdahale edebilirler. Örneğin gündelik hayatlarında da konsantrasyonlarını bozan nesneleri ya da etmenleri fark edip ortadan kaldırmaya yönelik davranabilir. Özellikle telefon gibi dikkati kolaylıkla dağıtacak nesneleri işin yapılacağı ortamdan uzaklaştırmak etkili olabilir. Kısa vadeli küçük planlar yapmak bir diğer yoldur. Aynı zamanda zor olarak nitelendirdikleri sıklıkla erteledikleri işleri parçalara ayırarak ele alabilirler. İnternet ve sosyal medya kullanımına düzen ve sınır getirmek de bir diğer öneridir.