Yalancı Bunama

* “3 aydır çok mutsuzum, beynim durmuş gibi, söylenenleri anlayamıyorum, dün yaşadıklarımı hatırlayamıyorum, çok çabuk unutuyorum, galiba bunadım”.

* “Boş boş bakıyor eşim, söylediklerimi hatırlamıyor bile. Bizimle ilgilenmiyor. Hayat durmuş gibi davranıyor, 2 aydır onu tanıyamaz olduk, erken yaşta bunadı adamcağız”.

* “İçe kapandı, yemekten içmekten kesildi. Dikkati, hafızası berbat. Gazete okumuyor, televizyon seyretmiyor. Babama ne oldu? Bunamaya mı başladı?”.

Bu ifadeler bunamanın çok iyi bir taklitçisi olan ve yalancı bunama (pseudodemans) olarak da adlandırılan depresyon hastalığını akla getirmelidir. Zihinsel fonksiyonlarda bozulma olması (dikkat eksikliği, unutkanlık vb.) depresyonun temel belirtilerinden biridir ve bunama olarak yanlış değerlendirmeye neden olabilir. Depresyonda gerçek bellek yitimi olmaz, psikomotor yavaşlamaya (zihinsel ve fiziksel yavaşlama) ve bunaltıya bağlı geçici dalgınlıklar, unutkanlıklar olur. Bunamadan farklı olarak depresyonda unutkanlık tedavi ile düzelebilir.

Diğer taraftan hastada bunama ile birlikte depresyonun olması (aynı anda her iki hastalığın birlikte olması) veya bunamanın başlangıç döneminde hastanın depresyona girmesi (demansın ilk dönemi depresyon kliniğine benzeyebilir) ihtimalleri de vardır. Bu nedenle hekimin uyanık olması gerekir; depresyon ön tanısı koyarak bunamayı gözden kaçırmamalıdır. Bilhassa ileri yaş depresif hastalarda zihinsel fonksiyon bozuklukları ön planda ise mutlaka bunama araştırılmalıdır. Hastanın tetkik edilmesi (kranial MR, EEG, NPT (nöropsikolojik test bataryası) vb.) uygundur.

Bunama olduğuna karar verilmeden önce beynin fiziksel hastalıklarını (kanama, hidrosefali, enfeksiyon, tümör vb.) ve depresyon, deliryum, zeka geriliği, şizofreni, ganser sendromu gibi ruhsal bozukluklarını ayırıcı tanıda düşünmek ve dışlamak gerekir. Tedavinin seyrini kesin tanının konulması belirler, bir diğer ifadeyle tedavi tanısı konulan hastalığa (sebebe) yönelik yapılır.

Bunama denilince akla gelen hastalıklar şunlardır: Alzheimer hastalığı (en sık görülen), vasküler (damarsal) bunama, diğer hastalıklara bağlı bunama (Pick hastalığı, Creutzfeld-Jacob hastalığı, Huntington hastalığı, Parkinson hastalığı, AIDS).